مدت امامت حضرت رضا عليه السلام حدود 20 سال طول کشيد که 17 سال آن در مدينه و سه سال آخر آن در خراسان گذشت.
امام رضا عليه السلام در مدينه پس از شهادت پدر، امامت بر مردم را بر عهده گرفتند و به رسيدگي امور پرداختند. سپس شاگردان پدر را به دور خود جمع کردند و به تدريس و تکميل حوزه ي علميه ي جدشان امام صادق عليه السلام پرداختند و در اين راستا گامهاي استواري برداشتند.
موقعيت امام رضا عليه السلام در مدينه، همه ي علما و شخصيتهاي سياسي و اجتماعي حجاز را تحت الشعاع قرار داد. مردم در همه ي شؤون مادي و معنوي، ايشان را مرجع و پناهگاه خود مي دانستند و نور وجود ايشان چون خورشيدي بر قلبها مي تابيد و روشني بخش افکار تاريک بود. آن حضرت براي رفع مشکلات اجتماعي، فرهنگي و سياسي مردم، در همه ي امور دخالت مي کردند و در متن جامعه قرار داشتند و در امور و مسايل مختلف اجتماعي، هرگز لحظه اي بيتفاوت نبودند؛ به ويژه در دو بعد فرهنگي و سياسي، تلاش فراواني داشتند.
بنا به روایت حاکم نیشابوری، امام رضا علیه السلام در حالی که جوانی بیست و چند ساله بود در مسجد نبوی به افتا مشغول بود! چنان که طبرسی از ابوالصلت هروی نقل کرده که امام رضا علیه السلام می فرمود:
«من در روضه منوّره نبوی می نشستم در حالی که علمای بسیاری در مدینه حضور داشتند، و هنگامی که یکی از آنان در پاسخ مسئله ای درمی ماند همگی آنان، افراد را به نزد من می فرستادند و من پاسخ گوی مسائل آنان بودم.»[1]
همچنین آن بزرگوار در گفتگويي با مأمون در خراسان فرمودند:
اين که من در اينجا (خراسان) وليعهد شده ام، از نظر من هيچ گونه بر موقعيت من افزوده نشده است. من در مدينه در موقعيتي بودم که نامه ام به مشرق و مغرب ميرفت. بر مرکب خود سوار مي شدم و در راه هاي مدينه عبور مي کردم. هيچ کس در آن جا عزيزتر از من نبود و هر کسي حاجتي داشت، آن را از من مي طلبيد و تا حد توان نيازهاي نيازمندان را تأمين مي کردم.[2]
این گفتارهای امام رضا علیه السلام نشان از موقعیت بالای آن حضرت در مدینه است.
پی نوشت ها:
[1]. فضل بن الحسن الطبرسی، اعلام الوری، تحقیق مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، قم، 1417 ق، ج 2، ص 64 / مجلسی، بحارالانوار، ج 49، ص 100، ح 17.
[2]. عیون الاخبار،ج2،ص155.


